Ontslag hoofdelijke aansprakelijkheid: zo werkt het bij een scheiding
Gaan jullie uit elkaar en blijft een van jullie in het koophuis wonen? Dan kom je al snel de term ontslag hoofdelijke aansprakelijkheid tegen. Het klinkt ingewikkeld en juridisch, maar het komt op iets simpels neer: de partner die vertrekt, wil van de hypotheekschuld af. En dat moet je goed regelen, anders blijf je jaren financieel aan elkaar verbonden zonder dat je er nog iets over te zeggen hebt.
In dit artikel leggen we rustig uit wat ontslag hoofdelijke aansprakelijkheid precies is, wanneer je het nodig hebt, hoe het stap voor stap werkt, wat het kost en hoe lang het duurt. Ook lees je wat je kunt doen als je inkomen net te laag is om het huis alleen te dragen, want dat is in de praktijk de grootste hobbel. Zo weet je precies waar je aan toe bent.
Inhoudsopgave
Wat is ontslag hoofdelijke aansprakelijkheid?
Toen jullie samen een hypotheek afsloten, hebben jullie allebei getekend. Daarmee zijn jullie hoofdelijk aansprakelijk: de bank mag de volledige hypotheeklasten bij ieder van jullie afzonderlijk opeisen, niet alleen jouw helft. Zolang jullie samen in het huis wonen, voelt dat logisch. Maar als een van jullie vertrekt, wil die persoon niet meer opdraaien voor een huis waar hij of zij niets meer mee te maken heeft.
Ontslag hoofdelijke aansprakelijkheid (vaak afgekort als OHA) betekent dat de bank de vertrekkende partner formeel uit die aansprakelijkheid ontslaat. Vanaf dat moment is alleen de achterblijvende partner nog verantwoordelijk voor de hypotheek. De vertrekker is dan echt los van de schuld, en de achterblijver zet de hypotheek alleen voort. Het is dus niet zomaar een formaliteit, maar de juridische knip die jullie financieel uit elkaar haalt.
Waarom is het zo belangrijk om dit te regelen?
Stel: je verlaat het huis, maar je vraagt geen ontslag hoofdelijke aansprakelijkheid aan. Op papier blijf je dan gewoon medeverantwoordelijk voor de hele hypotheek. Betaalt je ex de maandlasten een keer niet, dan kan de bank bij jou aankloppen, ook al woon je er allang niet meer. En zolang die schuld op jouw naam staat, telt die mee bij een volgende hypotheekaanvraag. Een nieuw huis kopen wordt dan vaak lastig of zelfs onmogelijk.
Goed geregeld ontslag hoofdelijke aansprakelijkheid geeft jullie allebei rust. De vertrekker is vrij om verder te gaan en eventueel zelf weer te kopen, en de achterblijver weet zeker dat het huis op eigen naam staat. Juist omdat er veel van afhangt, is het verstandig om dit niet op de achterkant van een bierviltje te regelen, maar samen met een onafhankelijk adviseur die naar jullie hele situatie kijkt.
Wanneer heb je het nodig? Per situatie
Of en hoe je ontslag hoofdelijke aansprakelijkheid moet regelen, hangt af van hoe jullie het destijds hebben vastgelegd. De hoofdlijnen:
- Getrouwd in gemeenschap van goederen: de woning en hypotheek zijn van jullie samen. De achterblijver neemt het aandeel van de ander over en de vertrekker wordt ontslagen uit de aansprakelijkheid. Dit is de meest voorkomende situatie.
- Getrouwd onder huwelijkse voorwaarden: het hangt af van op wiens naam de woning en de hypotheek staan. Staat alles al op naam van de achterblijver, dan is er soms weinig te regelen. Staat het (deels) op beider naam, dan is ontslag nodig en soms zelfs een overdracht.
- Samenwoners met een samenlevingscontract: hier kijk je naar de eigendomsverhouding in de akte en het contract. Vaak koopt de achterblijver het aandeel van de vertrekker en regel je daarna het ontslag.
Het komt er bijna altijd op neer dat de achterblijver het deel van de ander overneemt en dat de bank opnieuw beoordeelt of die het huis alleen kan dragen. Welke route voor jullie geldt, haal je het snelst boven water door je papieren (eigendomsakte, hypotheekoverzicht, eventueel huwelijkse voorwaarden of samenlevingscontract) door een adviseur te laten bekijken.
Hoe werkt het, stap voor stap?
Het ontslag zelf is uiteindelijk een formulier dat jullie allebei ondertekenen en dat naar de bank gaat. De stappen daar omheen bepalen of het ook lukt:
- Verzamel de stukken. Eigendomsakte, hypotheekoverzicht, en afhankelijk van jullie situatie de huwelijkse voorwaarden of het samenlevingscontract. Hieruit blijkt wie waarvan eigenaar is.
- Bepaal de uitkoopsom. De achterblijver koopt het aandeel van de vertrekker. Hiervoor is de actuele waarde van het huis nodig (vaak via een taxatie) en de hoogte van de hypotheek. Het verschil is de overwaarde die verdeeld wordt.
- Toets of de achterblijver het alleen kan dragen. De bank behandelt dit als een nieuwe aanvraag en kijkt naar het inkomen van de achterblijver, de waarde van de woning en de gewenste hypotheek.
- Leg de afspraken vast. De verdeling komt in een akte van verdeling en in het echtscheidingsconvenant. Daarin staat ook wat er gebeurt als het ontslag onverhoopt niet lukt.
- Bank geeft akkoord. Gaat de geldverstrekker akkoord met het ontslag, dan kan de scheiding ook financieel worden afgerond.
- Afronding bij de notaris. De notaris passeert de akte van verdeling (en zo nodig een nieuwe hypotheekakte). Vanaf dat moment staat het huis op één naam en is de vertrekker echt los.
Wat als je inkomen net te laag is?
Dit is in de praktijk de grootste struikelblok, en precies het stukje dat veel uitlegpagina's overslaan. Met twee inkomens kon je het huis prima betalen, maar alleen lukt het op papier net niet. Gelukkig zijn er meer mogelijkheden dan je denkt:
- Partneralimentatie meetellen. Ontvang je partneralimentatie, dan mag die onder voorwaarden meetellen als inkomen voor de hypotheek. Dat scheelt vaak net genoeg.
- De NHG-woonlastenfaciliteit. Bij een hypotheek met Nationale Hypotheek Garantie bestaat er een speciale regeling die het soms mogelijk maakt om bij scheiding in het huis te blijven, ook als je het op basis van de standaardnormen niet helemaal rondkrijgt. De voorwaarden zijn streng, maar het is het onderzoeken waard.
- De uitkoopsom aanpassen. Soms spreek je af dat de vertrekker een deel van de overwaarde laat zitten, waardoor de benodigde hypotheek lager wordt.
- Extra eigen geld inbrengen. Spaargeld of een schenking kan het tekort overbruggen.
- Een rentemiddeling of langere looptijd. Soms verlaag je de maandlast door de hypotheek anders in te richten.
Lukt het met geen van deze opties, dan is het huis verkopen vaak de eerlijkste oplossing, waarbij jullie samen de overwaarde of de restschuld delen. Welke route voor jou haalbaar is, hangt helemaal af van je inkomen, de overwaarde en de hypotheekvorm. Een onafhankelijk adviseur rekent de scenario's voor je door, zodat je een keuze maakt op basis van cijfers in plaats van aannames.
Wat kost ontslag hoofdelijke aansprakelijkheid?
Het ontslag zelf vraagt de bank meestal geen of weinig kosten, maar eromheen zitten wel posten. Houd onderstaande bedragen aan als indicatie; ze verschillen per situatie en per dienstverlener.
- Notariskosten voor de akte van verdeling: reken op een indicatie van enkele honderden euro's tot rond de duizend euro.
- Taxatie van de woning: vaak een paar honderd euro, nodig om de waarde en de uitkoopsom te bepalen.
- Advies- en bemiddelingskosten voor het regelen van de (nieuwe) hypotheek en het ontslag: dit verschilt sterk per kantoor.
- Mogelijk boeterente als de hypotheek (deels) wordt overgesloten of opengebroken. Lees hierover meer in ons artikel over de boete bij hypotheek oversluiten.
- Overdrachtsbelasting: bij het verdelen van een woning tussen partners geldt vaak een vrijstelling, maar of dat in jouw situatie zo is hangt onder andere af van de samenlevingsvorm. Laat dit altijd vooraf checken.
Omdat de bedragen flink kunnen oplopen, is het slim om vooraf een totaaloverzicht te laten maken. Dan weet je precies wat het kost en kun je dat meenemen in de verdeling.
Hoe lang duurt het?
Een ontslag hoofdelijke aansprakelijkheid is geen kwestie van een dag. Reken vanaf het moment dat alle stukken compleet zijn op enkele weken tot een paar maanden, afhankelijk van hoe snel de taxatie, de toetsing bij de bank en de afspraak bij de notaris rond zijn. De toetsing bij de geldverstrekker neemt vaak een aantal weken in beslag, en daarna volgt nog de afronding bij de notaris.
Het helpt enorm om vroeg te beginnen en de documenten op orde te hebben. Hoe completer je aanvraag, hoe vlotter de bank kan beoordelen. Begin er dus liefst al mee zodra duidelijk is wie in het huis blijft, en niet pas als de scheiding bijna rond is.
Veelgestelde vragen
Kan ontslag hoofdelijke aansprakelijkheid zonder de bank?
Nee. Omdat de hypotheek bij de geldverstrekker loopt, moet die altijd akkoord geven. De bank wil zeker weten dat de achterblijvende partner de lasten alleen kan dragen voordat de ander wordt ontslagen.
Wat als de bank niet akkoord gaat?
Dan kan de achterblijver het huis (nog) niet alleen voortzetten. Je kijkt dan naar oplossingen zoals partneralimentatie meetellen, de NHG-woonlastenfaciliteit, extra eigen geld of een lagere uitkoopsom. Lukt dat niet, dan is verkopen vaak de uitkomst.
Telt partneralimentatie mee voor de hypotheek?
Ja, partneralimentatie mag onder voorwaarden meetellen als inkomen. Dit kan net het verschil maken om in het huis te kunnen blijven. Een adviseur kan berekenen wat het in jouw geval oplevert.
Is er een notaris nodig?
Voor de akte van verdeling en de eventuele nieuwe hypotheekakte is een notaris nodig. Het aanvraagformulier voor het ontslag zelf gaat naar de bank, maar de juridische overdracht regel je bij de notaris.
Wanneer kan ik het beste beginnen?
Zo vroeg mogelijk, zodra duidelijk is wie in het huis blijft. De toetsing en de afspraken kosten tijd, en de financiële afronding moet vaak rond zijn voordat de scheiding definitief wordt uitgesproken.
Laat je situatie vrijblijvend doorrekenen
Ontslag hoofdelijke aansprakelijkheid raakt je inkomen, je huis en je toekomst tegelijk. Juist daarom is het fijn om iemand mee te laten kijken die onafhankelijk is en alle scenario's voor je doorrekent. Wil je weten of je in het huis kunt blijven en wat het kost? Lees ook hoe je je partner uitkoopt uit het huis na een scheiding , bekijk onze pagina over hypotheekadvies of plan direct een vrijblijvend adviesgesprek.
Bronvermelding:
- Ontslag hoofdelijke aansprakelijkheid en toetsing: algemene hypotheekpraktijk en geldverstrekkers, actueel
- NHG-woonlastenfaciliteit bij relatiebeeindiging: Nationale Hypotheek Garantie (NHG), actueel
- Akte van verdeling en overdracht: Koninklijke Notariele Beroepsorganisatie (KNB), actueel
- Overdrachtsbelasting bij verdeling en hypotheekrenteaftrek: Belastingdienst, actueel
